काभ्रेपलान्चोक / हिन्दु धर्मावलम्बीहरूको महान चाड विजया दशमीको नवौँ दिन अर्थात् महानवमी आज देशभर श्रद्धा र भक्तिभावका साथ मनाइँदैछ। नवरात्रिको अन्तिम दिनका रूपमा मनाइने महानवमीलाई धार्मिक, सांस्कृतिक र आध्यात्मिक दृष्टिले विशेष महत्त्व दिइन्छ। यस दिन देवी दुर्गाको नौौँ स्वरूप सिद्धिदात्रीको पूजा आराधना गर्ने प्राचीन परम्परा रहिआएको छ। धार्मिक मान्यताअनुसार आजको दिन देवीलाई पूर्ण आस्थासहित स्मरण गर्ने भक्तजनलाई जीवनमा शक्ति, सफलता र समृद्धि प्राप्त हुने विश्वास गरिन्छ।

आज बिहान सबेरै नदी, तलाउ वा कुण्डमा स्नान गरी भक्तजनहरू घरघर तथा शक्तिपीठमा गई दुर्गा भगवतीको पूजा गर्ने गर्दछन्। घरमा स्थापना गरिएको कलश, दशैंघरमा राखिएको जमरा र देवीको प्रतिमामा विधिपूर्वक आराधना गरी प्रसाद अर्पण गर्ने प्रचलन रहिआएको छ। शक्तिपीठ र देवी मन्दिरहरूमा बिहानैदेखि दर्शनार्थीहरूको भीड लाग्ने क्रम पनि निरन्तर देखिएको छ।

महानवमीको अर्को विशेषता भनेको बलिप्रथा हो। धार्मिक विद्वान्हरूका अनुसार वास्तविक बलि भनेको निर्दोष प्राणीको हत्या नभई आफ्ना लोभ, मोह, क्रोध, अहंकारजस्ता विकारहरूको त्याग गर्नु हो। यसरी बलिको आध्यात्मिक अर्थ आत्मशुद्धि र आत्मबलको विकाससँग जोडिएको छ।

यस दिन दरबार तथा सेनासँग सम्बन्धित ‘कोतपूजा’ गर्ने परम्परा पनि कायम छ। यस अवसरमा देवी दुर्गाको विशेष पूजा आराधना गरी विभिन्न हतियार, शस्त्रास्त्र र सामरिक साधनहरूको पनि पूजा गरिन्छ। यसलाई राज्यशक्ति, सुरक्षाशक्ति र रक्षा उपकरणलाई मातादेवीको आशीर्वाद प्राप्त गराउने प्रतीकका रूपमा लिने गरिन्छ।

गाउँघरमा यस दिन सामूहिक पूजा, मेलापात, पिङ खेल्ने, नाचगान गर्ने परम्परा अझै जिवित छ भने सहरमा शक्तिपीठमा पूजाआराधना, दर्शन र प्रसाद ग्रहण गर्ने चलन प्रमुख छ। परिवारका सदस्यहरू एकै ठाउँमा भेला भई देवीलाई अर्पण गरिएको प्रसाद ग्रहण गर्ने, जमरा चढाउने र आशीर्वाद लिने परम्परा यस दिनलाई अझ अर्थपूर्ण बनाउँछ।

महानवमीसँगै नवरात्रिको पूजा सम्पन्न हुन्छ र भोलिपल्ट आउने विजया दशमीमा देवी दुर्गाको विजयको प्रतीकस्वरूप टीका र जमरा ग्रहण गरी शुभकामना आदानप्रदान गर्ने परम्परा सुरु हुन्छ। त्यसैले महानवमीलाई विजया दशमीको मूल पर्व अघिको अन्तिम आध्यात्मिक तयारीको दिनका रूपमा पनि लिइन्छ।

यसरी महानवमी केवल धार्मिक अनुष्ठान मात्र नभई आत्मबल जागृत गर्ने, विकारको बलि दिने र जीवनलाई सकारात्मक मार्गतर्फ अघि बढाउने प्रेरणाको पर्वका रूपमा स्थापित छ। श्रद्धा, भक्ति र आस्थासहित मनाइने यस पर्वले प्रत्येक भक्तजनलाई शान्ति, शक्ति र समृद्धि प्राप्त होस् भन्ने विश्वास गरिएको छ।