कुरा २०७० साल असोजको हो। दिन ठ्याक्कै विजयादशमीको टीकाकै थियो।

मेरो यात्रा नारायणगढदेखि काठमाडौंसम्मको थियो। काठमाडौं! देशको राजधानी। सुविधा, अवसर र आधुनिकताको केन्द्र। जहाँ पुगेपछि सबै कुरा सहज हुन्छ भन्ने आम बुझाइ छ। तर, त्यो दिन काठमाडौंले मलाई यस्तो अनुभूति गराउनेवाला थियो, जसलाई सम्झिँदा आज पनि मनमा अनौठो सन्नाटा छाउँछ।

त्यस वर्ष दसैँमा निकै पानी परेको थियो। दिउँसो करिब १ बजे नारायणगढबाट सुरु भएको यात्रा साँझ ५:३० बजेतिर कलंकी पुगेर टुंगियो। असोजको महिना, झरीको मौसम र झमक्क परेको साँझ!

सामान्य दिनमा यात्रुको भीडभाड, गाडीको तानातान र चहलपहलले भरिभराउ हुने कलंकी त्यस दिन भने अनौठो गरी सुनसान थियो। न गाडीको भीड, न यात्रुको हतारो, न सडकमा पहिलेझैँ चहलपहल।

मनमा एउटा सामान्य विश्वास थियो—केही बेर पर्खेपछि गाडी आइहाल्छ।

तर, १०–१५ मिनेट बित्यो। कुनै गाडी आएन।

म आफ्नो गन्तव्य विशालनगर पुग्नुपर्ने थियो। अन्ततः गाडीको प्रतीक्षाले काम नगरेपछि कालिमाटीतर्फ लागेँ। पसलहरू बन्द थिए। सडक सुनसान थियो। आकाशबाट सिमसिम पानी परिरहेको थियो।

देशको राजधानी भनिने काठमाडौं त्यस साँझ मलाई नेपालको कुनै विकट गाउँभन्दा कम दुर्गम लागिरहेको थिएन।

मुस्किलले एउटा पसल खुला देखेँ। पसलेलाई सोधेँ, “दाइ, चाबहिल वा धुम्बाराही जाने गाडी कहाँ र कतिबेला पाइन्छ?”

उनको जवाफले मन झन् आत्तियो।

“आज चाबहिल वा धुम्बाराही जाने गाडी त पाइँदैन होला। त्यहाँ देखिएको टेम्पो रत्नपार्क जाँदै छ। त्यही अन्तिम हो। रत्नपार्कबाट चाहिँ केही पाइन्छ कि!”

त्यसपछि के चाहियो र! झोला भिरेर हस्याङफस्याङ गर्दै टेम्पोतर्फ दौडिएँ।

टेम्पो स्टार्ट भइसकेको थियो। बिस्तारै अघि बढ्न पनि थालिसकेको थियो। कुनै सिट खाली थिएन। तर, त्यो बेला आरामको चिन्ता कसलाई थियो र! कोचिएरै भए पनि रत्नपार्क पुग्ने आशामा टेम्पोमा चढेँ।

टेम्पोभित्रका यात्रुसँग आज गाडी पाइने सम्भावनाबारे सोधेँ। उनीहरूको जवाफले मनमा झन् डर भरियो।

“आज त गाडी पाउन भाग्य नै बलियो हुनुपर्छ।”

त्यो वाक्य सामान्य थियो, तर मेरो परिस्थितिमा त्यसको अर्थ निकै गहिरो थियो। यदि रत्नपार्कबाट पनि गाडी पाइएन भने के गर्ने? अपरिचित सहर, बन्द पसलहरू, झरी परेको रात र काँधमा एउटा झोला बोकेर कहाँ जाने?

त्यसमाथि, रातको समयमा नयाँ मान्छेलाई ट्याक्सी चालकहरूले अनेक समस्यामा पार्न सक्ने कुरा पनि यात्रुहरू सुनाउँदै थिए।

मनमा अनेक प्रश्न खेल्न थाले। गन्तव्यसम्म पुगिएला कि नपुगिएला? कतै आजको रात काठमाडौंमै अलपत्र परिने त होइन?

अन्ततः टेम्पो रत्नपार्क पुग्यो।

टेम्पो चालकले अर्को चोकतिर देखाउँदै भने, “उ त्यो गाडी चाबहिल जान्छ। आज त्यसबाहेक अर्को गाडी छैन।”

मेरो मनमा आशाको सानो दियो बल्यो। लाग्यो, अब चाहिँ पुगिने भयो।

तर, नियतिले अर्को परीक्षा लिन बाँकी नै रहेछ!

टेम्पोको भाडा तिर्न बाँकी थियो। भाडा तिरेँ, फिर्ता पैसा लिएँ र फर्केर हेर्दा—मैले समात्नैपर्ने अन्तिम गाडी अघि बढिसकेको थियो!

त्यो क्षण कस्तो थियो, शब्दमा व्यक्त गर्न कठिन छ।

झमक्क परेको रात। सिमसिमे पानी। चारैतिर सुनसान सडक। सबै पसलका सटर बन्द। अनि, आफूलाई गन्तव्यसम्म पुर्‍याउन सक्ने अन्तिम गाडी आँखैअगाडि टाढिँदै थियो।

हातले इशारा गरेँ। गाडी रोकिएन।

चिच्याएर रोकेँ। मेरो आवाज सायद चालकसम्म पुगेन, वा पुगे पनि सुनसान सडकमा हरायो।

गाडी अघि बढिरहेको थियो। म झोला भिरेर त्यसको पछिपछि दौडिएँ।

त्यो दौड केवल एउटा गाडी समात्ने दौड थिएन। त्यो अपरिचित सहरमा अलपत्र पर्नबाट बच्ने दौड थियो। रातको अनिश्चितताबाट उम्किने दौड थियो। आफ्नो गन्तव्यसम्म पुग्ने अन्तिम आशालाई समात्ने दौड थियो।

गुडिरहेको गाडी भेट्न निकै हम्मेहम्मे पर्‍यो। सास फुलिरहेको थियो। शरीर थाकिरहेको थियो। तर, मनमा एउटै कुरा थियो—यो गाडी छुट्यो भने अब के होला?

सायद पछाडिबाट दौडिँदै आएको मलाई सहचालकले देखेछन्। उनले गाडी रोकिदिए।

केही बेरअघि डरले काँपिरहेको मनमा एकाएक शान्ति छायो। मानौँ, अँध्यारो रातमा हराउँदै गएको आशा फेरि फर्किएको थियो।

गाडी चाबहिलसम्म पुग्यो। त्यहाँबाट धुम्बाराही हुँदै विशालनगर पैदल हिँडेर पुग्दा रातको करिब ९ बजिसकेको थियो।

त्यहाँ दोस्रो पुस्ताको मामाघरकी हजुरआमा (काकाकी सासू) हुनुहुन्थ्यो। साथमा मदन दाइ पनि हुनुहुन्थ्यो।

त्यो रात गन्तव्यमा पुग्दाको राहत शब्दमा बयान गर्न सकिँदैन। तर, त्योभन्दा बढी मनमा एउटा प्रश्न गढेर बस्यो—देशको राजधानीमा दसैँको दिन एउटा यात्रुले आफ्नो गन्तव्यसम्म पुग्न यति धेरै सङ्घर्ष गर्नुपर्ने किन?

मेरो जन्मस्थान पनि विकट क्षेत्र नै हो

मेरो जन्मस्थान मकवानपुरको विकट क्षेत्र धियाल डाँडा हो।

त्यहाँ पुग्न पनि सजिलो थिएन। निजगढमा गाडीबाट ओर्लिएपछि चिनजानका कोही न कोही भेटिन्थे। उनीहरूसँगै कुरा गर्दै बागदेवसम्म पुगिन्थ्यो। त्यसपछि जंगलको पाखो बाटो पैदल हिँडेर करिब डेढ घण्टामा सरस्वती डाँडा पुग्न सकिन्थ्यो।

त्यो ठाउँलाई हामी विकट भन्थ्यौँ।

तर, २०७० सालको त्यो दसैँको रात सम्झिँदा आज पनि मनले प्रश्न गर्छ—आखिर विकटता भनेको के हो?

जहाँ सडक छैन, गाडी चल्दैन र जंगलको बाटो हिँड्नुपर्छ, त्यो मात्रै विकटता हो?

कि देशको राजधानीमै बसेर पनि आवश्यक परेको बेला एउटा गाडी नपाउनु, पसलका सटर बन्द देख्नु, अपरिचित सडकमा अलपत्र पर्ने डर बोकेर दौडिनु र गन्तव्यमा पुग्न भाग्यको प्रतीक्षा गर्नु पनि विकटता हो?

धियाल डाँडा पुग्दा बाटोमा चिनजानका मान्छे भेटिन्थे। उनीहरूसँगै कुरा गर्दै, थकाइ बिर्सिंदै आफ्नो गन्तव्यतिर लाग्न सकिन्थ्यो।

तर, राजधानीको त्यो रातमा हजारौँ मानिसको सहरभित्र म एउटा अपरिचित यात्रु थिएँ—जसको गन्तव्य नजिकै भएर पनि टाढिँदै थियो।

त्यस दिन मैले एउटा कुरा गहिरोसँग महसुस गरेँ—विकटता भूगोलमा मात्र हुँदैन। कहिलेकाहीँ व्यवस्था, समय र परिस्थितिले पनि मानिसलाई आफ्नै देशको राजधानीमा परदेशी बनाइदिँदो रहेछ।

काठमाडौं मेरा लागि त्यस दिन केवल देशको राजधानी थिएन। त्यो एउटा यस्तो अनुभव थियो, जसले सुविधा र सहजताबीचको फरक बुझायो।

जहाँ पुग्नु ठूलो कुरा होइन, आवश्यक परेको बेला आफ्नो गन्तव्यसम्म सहजै पुग्न सक्नु ठूलो कुरा रहेछ।

आज पनि त्यो रात सम्झिँदा आँखाअगाडि उही दृश्य आउँछ—सिमसिमे झरी, बन्द सटर, सुनसान सडक, टाढिँदै गरेको गाडी र त्यसको पछिपछि दौडिरहेको एउटा यात्रु।

सायद त्यो यात्रुले गाडी समातेको थियो, तर मनमा उठेको प्रश्न भने आजसम्म छुटेको छैन।

तपाईंहरूलाई पनि दसैँको समयमा काठमाडौं वा अन्य कुनै सहरमा यस्तै अनौठो, पीडादायी वा अविस्मरणीय अनुभव भएको छ?

आफ्नो अनुभव कमेन्टमा अवश्य लेख्नुहोला। तपाईंको एउटा अनुभवले अरू कसैलाई पनि आफ्नो विगत सम्झाउन सक्छ।

किनकि, कहिलेकाहीँ जीवनका सबैभन्दा गहिरा कथाहरू कुनै ठूलो घटनाबाट होइन, एउटा छुट्न लागेको गाडी र त्यसको पछिपछि दौडिएको केही मिनेटबाट सुरु हुन्छन्।